Radyo Reklamı Nasıl Yapılır? 7 Adım, Spot Türleri ve Seslendirilmiş Örnekler

Radyo Spotu Nedir?

Radyo spotu, reklam kuşağında veya program aralarında yayınlanan kısa reklamdır ve süresi saniyeyle ölçülür. En yaygın süreler on beş, yirmi ve otuz saniyedir; hava durumu ya da trafik gibi bölümlerin başında okunan sponsorluk anonsları ise daha da kısadır.

Radyo reklamını televizyondan ayıran temel fark görüntünün olmamasıdır: Dinleyici markayı, teklifi ve adresi yalnızca duyar ve yayını geri sarma şansı yoktur. Bu yüzden iyi bir radyo spotu tek bir mesaja odaklanır, marka adını en az iki kez geçirir ve sonda dinleyiciyi doğrudan harekete geçirir.

Radyo reklamı adım adım

Radyo reklamı nasıl yapılır sorusunun yanıtı yedi adımdan oluşur; bu yazıdaki örnek spotların tamamı da tam olarak bu adımlarla hazırlandı.

1. 1

   İstasyonu ve süreyi öğrenin

   Reklamın yayınlanacağı radyodan spot süresini, dosya biçimini ve teslim tarihini öğrenin. Yerel bir radyo ile ulusal bir radyonun teknik istekleri farklı olabilir; süreyi kesinleştirmeden metin yazmaya başlamayın.

2. 2

   Spot türünü seçin

   Tek sesli duyuru, sahne ve dış ses, sponsorluk anonsu, canlı okuma ya da kamu spotu. Türleri aşağıda örnekleriyle anlattık.

3. 3

   Metni yazın

   Tek bir net mesaj, dikkat çeken bir ilk cümle, iki kez geçen marka adı ve açık bir çağrı belirleyin. Süresi ölçülmüş hazır örnekler için reklam metinleri yazımıza bakabilirsiniz.

4. 4

   Sesi seçin

   Sesi reklam türüne göre seçin: doğrudan satış için enerjik bir ton, sponsorluk ve kamu spotu için sakin ve güven veren bir ses, canlı okuma içinse sohbet eder gibi konuşan bir ses tercih edin.

5. 5

   Seslendirin ve süresini ölçün

   Metni stüdyoda seslendirin ve dosya süresini kontrol edin. Aynı metni okuyan iki farklı ses arasında birkaç saniye fark olabilir: Bu yazıdaki duyuru spotu bir seste 18,3 saniye sürerken diğerinde 22,1 saniye tuttu.

6. 6

   Kısaltın

   Spot süreyi aşıyorsa önce tali ayrıntıları çıkarın; teklifi, marka adını ve çağrıyı mutlaka koruyun. Aynı spotun otuz, yirmi ve on beş saniyelik sürümlerini aşağıda bulabilirsiniz.

7. 7

   Dosyayı hazırlayıp gönderin

   Stüdyo ses kaydını MP3 olarak verir. Müzik ya da efekt eklemek isterseniz kurgu programında sesin altına yerleştirin. Göndermeden önce ses seviyesini RTÜK'ün -23 LUFS değerine getirin (ölçümlerimiz aşağıda), ardından dosyayı istasyonun istediği biçimde iletin.

Radyo Reklam Türleri

Radyo reklam türleri, spotun kimin ağzından ve nasıl anlatıldığına göre ayrılır. Bu yazıda dört farklı türün seslendirilmiş örneği var; sahne ve dış sesten oluşan kurguların örneklerine ise reklam senaryosu örnekleri yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Radyo Reklam Formatları

Radyo reklam formatları çoğunlukla süreye göre belirlenir: kısa bir sponsorluk anonsu ya da on beş, yirmi ve otuz saniyelik spotlar. Süre kısaldıkça metindeki ayrıntılar ayıklanır; geriye teklif, marka ve çağrı kalır.

Aynı spot, üç süre

Aynı spotu otuz saniyeden on beşe indirdik. Otuz saniyelik sürümde ürün listesi ve bahçıvan desteği anlatılırken, yirmi saniyede bahçıvanı, on beşte ise ürün listesini çıkardık. Ana teklif (her üç saksıya bir saksı), marka adı ve kapanış cümlesi üç sürümde de korundu.

Bahar geldi, balkonunuz hâlâ boş mu? Çınar Fidanlık'ta mevsimin ilk çiçekleri sizi bekliyor. Sardunya, lavanta, biberiye; saksısı, toprağı, gübresi aynı yerde. Ne ekeceğinizi bilmiyorsanız bahçıvanımız anlatır, aldığınız fideyi nasıl sulayacağınızı da gösterir. Bu hafta sonu her üç saksıya bir saksı bizden. Çınar Fidanlık, çevre yolu üzerinde. Baharı eve götürün.

— 30 saniyelik spot · Fidanlık · 49 kelime · 27,7 sn

Bahar geldi, balkonunuz hâlâ boş mu? Çınar Fidanlık'ta mevsimin ilk çiçekleri sizi bekliyor: sardunya, lavanta, biberiye. Bu hafta sonu her üç saksıya bir saksı bizden. Çınar Fidanlık, çevre yolu üzerinde. Baharı eve götürün.

— 20 saniyelik spot · Fidanlık · 33 kelime · 17,6 sn

Balkonunuz hâlâ boş mu? Çınar Fidanlık'ta bu hafta sonu her üç saksıya bir saksı bizden. Çınar Fidanlık, çevre yolu üzerinde. Baharı eve götürün.

— 15 saniyelik spot · Fidanlık · 23 kelime · 11,2 sn

Radyo Spotu Örnekleri

Aşağıdaki dört radyo spotu örneği dört farklı türü temsil ediyor. Her birini Standart Stüdyo'da bir ses, Gelişmiş Stüdyo'da onun eşi okudu; iki kayıt da tarif yazılmadan, sesin kendi karakteriyle alındı. Markalar kurgusaldır.

Tek sesli duyuru: beyaz eşya

Dikkat dikkat! Doruk Beyaz Eşya'da stok sonu günleri başladı! Buzdolabında, çamaşır makinesinde, fırında son fırsat fiyatları. Eski cihazınızı getirin, yenisinin fiyatından düşelim. Yalnızca bu cumartesi ve pazar! Doruk Beyaz Eşya, Cumhuriyet Caddesi'nde. Kaçırmayın!

— Tek sesli duyuru · Beyaz eşya · 33 kelime · 18,3 sn

Sponsorluk anonsu: hava durumu

Hava durumu, Kardelen Mont'un katkılarıyla sunuluyor. Kardelen Mont: soğuk sizi bulmasın.

— Sponsorluk anonsu · Mont · 11 kelime · 6,9 sn

Canlı okuma: sabah programı

Evet arkadaşlar, saat sekizi geçiyor, trafikte olanlara selam olsun. Bu sabah stüdyoya bir kutu Tatlı Köşe poğaçası geldi, ben dayanamadım, ikisini bitirdim bile. Tatlı Köşe'nin sabah kampanyası sürüyor: çayın yanında iki poğaça bir poğaça fiyatına, saat ona kadar. Benden söylemesi!

— Canlı okuma · Pastane · 40 kelime · 18,0 sn

Kamu spotu: su tasarrufu

Bir damla, bir damla daha… Açık unutulan bir musluk, siz farkına varmadan litrelerce suyu boşa akıtır. Dişlerinizi fırçalarken musluğu kapatın, bulaşık makinesini dolmadan çalıştırmayın. Su, her damlasıyla değerli. Bu bir kamu spotudur.

— Kamu spotu · Su tasarrufu · 32 kelime · 15,0 sn

Radyo spotunun ses seviyesi: RTÜK değerleri ve ölçtüklerimiz

Radyo spotunun ses seviyesi de belirli kurallara bağlıdır. RTÜK'ün ses seviyesi yönergesi hem radyoyu hem de televizyonu kapsar. Üst Kurul'un 29 Kasım 2019 tarihli duyurusunda da belirtildiği gibi, reklamların ses seviyesi yayının diğer kısımlarıyla aynı olmak zorundadır.

Bu değerlere uymak yayıncının sorumluluğudur. Ancak kaydı baştan bu değerlere göre hazırlarsanız, spotun yayında nasıl duyulacağını kendiniz belirlersiniz.

Bu sayfadaki spotların ses seviyelerini, stüdyodan indirildikleri haliyle ve yayıncıların kullandığı yöntemle (ITU-R BS.1770, EBU R128) ölçtük. Standart Stüdyo kayıtları doğrudan sayfada dinlediğiniz dosyalardır. Sayfadaki Gelişmiş Stüdyo kayıtları karşılaştırma kolaylığı için Standart eşleriyle aynı seviyeye getirilmişti; bu ölçüm içinse aynı dört spotu aynı seslerle Gelişmiş Stüdyo'da hiçbir ayar yapmadan sıfırdan kaydettik.

On bir kayıttan yalnızca üçü stüdyodan çıktığı haliyle RTÜK'ün beş değerine birden tam uydu. Standart Stüdyo kayıtları genelde hedefin altında kalıyor: Dördü 2,7 ile 3,8 dB arasında düşük seviyede. Gelişmiş Stüdyo kayıtları ise hedefin üstünde seyrediyor: Üçü 4,8 ile 7,6 dB arasında yüksek ve sponsorluk anonsunda tepe nokta -0,8 dBTP'ye kadar çıkıyor. Hatta aynı stüdyonun kayıtları arasında bile fark büyük: Standart'ta 5,4, Gelişmiş'te 7,2 dB. Kısacası dosyayı indirdikten sonra seviyesini ölçmeden radyoya göndermeyin.

Spotu -23 LUFS'a getirmek

Çözüm iki adımdan oluşuyor ve Audacity gibi ücretsiz ses programlarıyla kolayca yapılabiliyor. Önce hafif bir kompresörle (3:1 oranında) sesteki iniş çıkışları dengeleyin, ardından LUFS hedefli normalleştirmeyle ortalamayı -23 LUFS'a, tepe seviyesini de -2 dBTP'ye getirin. Spota müzik eklediyseniz ölçümü yalnızca seste değil, miksin tamamında yapın.

Arda'nın canlı okuması, normalleştirmenin neden tek başına yetmediğini gösteriyor. Ortalaması -22,6 LUFS ile zaten sınırın içindeydi; ancak coşkulu kısımlarda kısa süreli seviye -18,9, anlık seviye -13,6 LUFS'a çıkıyordu. Ortalama tuttuğu için normalleştirme sesi neredeyse hiç değiştirmedi ve kısa süreli seviye -18,8 LUFS'ta kaldı. Kompresörü de içeren aşağıdaki komuttan sonra kısa süreli seviye -22,9, anlık seviye -20,4 LUFS'a indi.

ffmpeg -i spot.mp3 -af "acompressor=threshold=-24dB:ratio=3:attack=10:release=200,loudnorm=I=-23:TP=-2:LRA=7" -ar 48000 spot-radyo.wav

On bir kaydın tamamını bu komuttan geçirdiğimizde hepsi RTÜK'ün beş kriterine de eksiksiz uydu: Ortalamalar -23,0 ile -24,2 LUFS arasında dengelendi, tepe değerler ise -4,4 dBTP seviyesinin altında kaldı.

Radyo spotunu stüdyoda seslendirmek

Bu yazıdaki spotları reklam seslendirme için kullandığımız stüdyoda hazırladık: Metni yapıştırın, sesi seçin, kaydı oluşturun ve süresini kontrol edin. Gelişmiş Stüdyo ilk satın alımdan sonra açılır.

Kredi karakter başına harcanır. Otuz saniyelik fidanlık spotu 365 karakterdir: Standart Stüdyo'da Ultra HD ile 365, Ekspresif AI ile 1.095 kredi; Gelişmiş Stüdyo'da Kaliteli Model ile 1.095, Hızlı Model ile 730 kredi tutar. Kayıtla gelen 10.000 ücretsiz kredi, bu spotu Ultra HD ile yirmi yedi kez seslendirmeye yeter.

Radyo reklamı ticari kullanıma girer. Ticari kullanım her ücretli planda ve her tek seferlik kredi paketinde geçerlidir; kayıtla gelen ücretsiz krediler yalnızca denemek içindir. Metin seslendirme stüdyosu tek seferde 5.000 karaktere kadar okur; otuz saniyelik bir spot ise bu sınırın çok altındadır.